Historia Instytutu
Kiedy w północnej Wielkopolsce policzono brakujących lekarzy, okazało się, że tylko w części publicznych placówek służby zdrowia kilku powiatów regionu brakowało blisko 240 specjalistów. Ta liczba — za którą kryją się kolejki pacjentów, nieobsadzone dyżury i odległe dojazdy do poradni — stała się jednym z najsilniejszych argumentów za decyzją, która zmieni oblicze pilskiego subregionu: uruchomieniem studiów lekarskich na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Potrzeba, która dojrzewała latami
Piła od dawna była czymś więcej niż siedzibą Nadnoteckiego Instytutu UAM. To stolica subregionu, w którym Akademia Nauk Stosowanych im. Stanisława Staszica kształci m.in. średni personel medyczny, a okoliczne szpitale — mimo nowoczesnego zaplecza — od lat zmagają się z niedoborem kadry lekarskiej. Pomysł, by to właśnie tutaj, w filii jednego z największych polskich uniwersytetów, zacząć kształcić przyszłych medyków, rodził się na przecięciu potrzeb społecznych, ambicji akademickich i determinacji wielu środowisk.
Formalna decyzja: sierpień 2024
Punktem zwrotnym stało się Zarządzenie nr 468/2023/2024 Rektora UAM z dnia 1 sierpnia 2024 roku. Na mocy tego dokumentu — wydanego na podstawie art. 23 ust. 1 i art. 9 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 69 ust. 1 pkt 1 Statutu UAM — w strukturze Uniwersytetu utworzono Instytut Nauk Medycznych z siedzibą w Pile, działający jako filia uczelni. Zarządzenie przewidywało, że pełna działalność Instytutu rozpocznie się z chwilą uzyskania ministerialnej zgody na prowadzenie studiów lekarskich. Do tego czasu Instytut miał funkcjonować w zakresie tworzenia struktur organizacyjnych, a kierowanie nim powierzono Pełnomocnikowi Rektora ds. Rozwoju Uczelni, prof. Tadeuszowi Wallasowi.
Zarządzenie nadało formalne ramy procesowi, który od miesięcy toczył się za kulisami: przygotowywano dokumentację, budowano koalicję wsparcia i — przede wszystkim — tworzono materialną bazę do kształcenia przyszłych lekarzy.
Fundamenty — dosłownie i w przenośni
Równolegle z pracami organizacyjnymi ruszyła inwestycja budowlana, której znaczenie trudno przecenić. 5 lipca 2024 roku w Starostwie Powiatowym w Pile odbyło się uroczyste podpisanie umowy pomiędzy Urzędem Marszałkowskim Województwa Wielkopolskiego a Szpitalem Specjalistycznym im. Stanisława Staszica w Pile. Sejmik Województwa Wielkopolskiego przegłosował dofinansowanie w kwocie 6 milionów złotych z przeznaczeniem na budowę nowoczesnego prosektorium wraz z modernizacją Zakładu Patomorfologii szpitala — pierwszy etap programu uruchomienia kierunku lekarskiego na UAM.
Zaledwie kilka tygodni później, 30 lipca, przy pilskim szpitalu wmurowano kamień węgielny pod budowę nowego obiektu. Uroczystość, w której wzięli udział rektorka UAM prof. Bogumiła Kaniewska, prof. Tadeusz Wallas, dyrektor Nadnoteckiego Instytutu UAM dr Paweł M. Owsianny, a także przedstawiciele samorządów, parlamentarzyści i środowiska medyczne, miała wymiar nie tylko symboliczny. Pamiątkowy akt erekcyjny wraz z kolekcjonerską monetą NBP wybitą na stulecie Uniwersytetu Poznańskiego, przypinką z logo UAM i artykułem z „Życia Uniwersyteckiego" zamknięto w kapsule czasu i zamurowano w fundamentach budynku — na rzecz przyszłych pokoleń.
Nowe prosektorium zaprojektowano z myślą o nowoczesnym kształceniu: na pierwszym piętrze powstały sale dydaktyczne połączone systemem informatycznym ze szpitalem, umożliwiające studentom obserwację w czasie rzeczywistym zabiegów i operacji przeprowadzanych na szpitalnych blokach. Budynek wyposażono także w chłodnie oraz pomieszczenia do badań patomorfologicznych i genetycznych. Prace budowlane, rozpoczęte wiosną 2024 roku, zakończono w maju 2025 roku.
Umowa o współpracy z ANS w Pile: wrzesień 2024
Kolejnym krokiem w budowaniu zaplecza dla przyszłego kierunku lekarskiego było podpisanie 30 września 2024 roku umowy o współpracy pomiędzy Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu a Akademią Nauk Stosowanych im. Stanisława Staszica w Pile. Porozumienie dotyczyło współpracy w zakresie nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz formalizowało współdziałanie obu uczelni w przygotowaniach do prowadzenia przez UAM studiów na kierunku lekarskim w Pile.
Zgodnie z zapisami umowy, partnerstwo będzie obejmowało m.in. możliwość korzystania z bazy dydaktycznej ANS, w tym pomieszczeń Centrum Symulacji Medycznych Pielęgniarstwa i Ratownictwa Medycznego, Centrum Fizjoterapii, Hali Sportowej oraz domu studenta. Współpraca została pomyślana szerzej — także jako przestrzeń wspólnych działań naukowych i akademickich, obejmujących seminaria, konferencje, projekty badawcze, publikacje naukowe i korzystanie ze zbiorów bibliotecznych obu uczelni.
Otwarcie prosektorium: wrzesień 2025
Uroczyste otwarcie zmodernizowanego i rozbudowanego budynku odbyło się 8 września 2025 roku na terenie Specjalistycznego Szpitala w Pile, w pobliżu filii Wielkopolskiego Centrum Onkologii. Obiekt — będący własnością szpitala, z którego Uniwersytet korzysta na podstawie stosownej umowy — stanowi jedno z kluczowych ogniw bazy dydaktycznej Instytutu Nauk Medycznych.
Rektorka UAM, prof. Bogumiła Kaniewska, nie kryła podczas uroczystości, że czeka jeszcze na decyzję Polskiej Komisji Akredytacyjnej, ale jednocześnie wyraziła głębokie przekonanie, że wspólne zaangażowanie samorządowców, środowiska medycznego i polityków doprowadzi projekt do celu. Podkreślała, że Uniwersytet wykorzysta wszystkie dostępne drogi, aby kierunek lekarski w Pile uruchomić jak najszybciej.
Prof. Tadeusz Wallas zwracał uwagę, że celem inwestycji było stworzenie zaplecza do kształcenia przyszłych studentów kierunku lekarskiego, i że właśnie takie przeznaczenie obiektu przekonało władze samorządowe do poniesienia kosztów budowy.
Partnerstwo z Uniwersytetem Medycznym: styczeń 2026
Kolejnym milowym krokiem w historii Instytutu było podpisanie 10 stycznia 2026 roku umowy o współpracy między Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu a Uniwersytetem Medycznym w Poznaniu. Dokument sygnowali rektorka UAM prof. Bogumiła Kaniewska oraz rektor UMP prof. Zbigniew Krasiński.
Umowa otworzyła nowy etap — możliwość korzystania z bogatych doświadczeń i nowoczesnych klinik renomowanego uniwersytetu medycznego, a także poszerzenie perspektyw współpracy naukowej przez tworzenie międzyuczelnianych zespołów badawczych i wspólnych publikacji. W wymiarze praktycznym UMP udostępni UAM swoją bazę dydaktyczną na potrzeby studiów lekarskich prowadzonych w Pile, a obie uczelnie ustaliły zasady wzajemnego wsparcia kadrowego — wykładowcy jednej uczelni mogą podejmować zatrudnienie w drugiej jako dodatkowym miejscu pracy, za zgodą właściwego rektora.
Prof. Wallas komentował, że kooperacja obu uczelni stanowi istotną gwarancję wysokiej jakości kształcenia przyszłych lekarzy. Zespół, który już wówczas liczył ponad 150 nauczycieli akademickich zatrudnionych lub przewidzianych do prowadzenia zajęć, obejmował specjalistów z różnych dziedzin medycyny.
Zgoda Ministra: luty 2026
Przełom nadszedł w lutym 2026 roku. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego — po zasięgnięciu opinii Ministra Zdrowia i Polskiej Komisji Akredytacyjnej — udzielił Uniwersytetowi im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pozwolenia na utworzenie sześcioletnich jednolitych studiów magisterskich na kierunku lekarskim. Kilkuletnie starania, wspierane przez Marszałka i Zarząd Województwa Wielkopolskiego, Sejmik Województwa, Wojewodę Wielkopolskiego, Wielkopolską Radę Trzydziestu, parlamentarzystów z Wielkopolski oraz liczne samorządy lokalne, wreszcie zakończyły się sukcesem.
Rektorka prof. Bogumiła Kaniewska, dziękując wszystkim zaangażowanym w ten proces, podkreślała, że dzięki tak szerokiemu wsparciu możliwe jest tworzenie solidnych fundamentów pod rozwój nowoczesnej edukacji medycznej, odpowiadającej na realne wyzwania społeczne i demograficzne regionu.
Prof. Tadeusz Wallas ujął to zwięźle: to naturalny krok w rozwoju UAM — nie eksperyment, lecz przemyślana decyzja.
Co czeka na studentów
Na podstawie art. 444 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce limity przyjęć na studia lekarskie określa Minister Zdrowia. UAM ubiega się o zgodę na przyjęcie na pierwszy rok 60 studentów. Kształcenie rozpocznie się w październiku 2026 roku w ramach sześcioletnich studiów jednolitych magisterskich.
Studenci będą mieli do dyspozycji nowoczesną bazę dydaktyczną obejmującą prosektorium z salami dydaktycznymi do nauczania m.in. anatomii przy Szpitalu Staszica, Wielospecjalistyczne Centrum Symulacji Medycznych, pracownię histologii oraz odpowiednio wyposażoną bibliotekę w siedzibie pilskiej filii UAM przy ul. Kołobrzeskiej. Zajęcia kliniczne i praktyki zawodowe realizowane będą w blisko 20 szpitalach i innych podmiotach leczniczych, z którymi UAM podpisał stosowne porozumienia.
Koalicja na rzecz zdrowia regionu
Historia powstania kierunku lekarskiego na UAM w Pile to opowieść nie tylko o jednej uczelni. To historia współpracy — bezprecedensowej koalicji, w której samorządy wojewódzkie, powiatowe i miejskie, szpitale, uczelnie, parlamentarzyści i środowiska medyczne połączyły siły wokół wspólnego celu. Każdy z partnerów UAM wniósł swój wkład w budowanie fundamentów, na których wyrośnie nowe pokolenie lekarzy m.in. dla północnej Wielkopolski.
Przed Instytutem Nauk Medycznych UAM otwiera się nowy rozdział. Pierwsi studenci, którzy w październiku 2026 roku przekroczą progi budynku przy ul. Kołobrzeskiej, za sześć lat wyjdą z nich jako lekarze — gotowi, by odpowiedzieć na potrzeby regionu, który na nich czeka.
